فـرياد درختـان را نشـنيدي؟ خسرو زرتاب

Hotmail.Com@KhosroZartab

قطع درختان پارک جنگلی لويزان توسط شهرداری تهران به منظور عبور بزرگراه ، آنهم در روزهای عزاداری امام حسين (ع) شگفتی همگان را برانگيخت .
برنامة ويژه گفتگوی خبری شبکة دوم سيمای جمهوری اسلامی در تاريخ 24/11/84 با دعوت از مسئولين شهرداری ، ادارة کل منابع طبيعی استان تهران و سازمان محيط زيست به بررسی موضوع پرداخت . آنچه از آن گفتگو برآمد اين بود که برای انجام چنين کاری مجوز منابع طبيعی و يا سازمان محيط زيست وجود نداشته و مسئولين شهرداری به تشخيص خود ، به دليل اهميت پروژه و فشار زمان به اينکار اقدام نموده اند . لابد مواردی از قبيل اينکه پروژه چه بوده است ؟ مسير اولية بزرگراه از چه محل هايی عبور می کرده ؟ و آيا مسير پروژه عوض شده است يا نه ؟ اگر عوض شده به چه دليل بوده ؟ و نيز چگونگی بررسی گزينه های گوناگون برای ادامة مسير پروژه و روند انتخاب مسيری که به عبور از جنگل لويزان و قطع درختان انجاميده و آيا مراتب فنی ، اقتصادی و قانونی در اين روند رعايت شده است يا خير ؟ مسائلی است که در دستگاه قضايی مورد رسيدگی قرار خواهد گرفت . اينها مراتبی نيست که در اين مقاله به آن پرداخته شود . سخن من از جنس ديگری است سخن از "بينش" است . بينش توحيد و بينش تضاد .
خداوند در قرآن کريم به خورشيد ، روز ، شب و گياهان قسم ياد کرده " والتين و الزيتون ... ". براساس بينش توحيدی انسان ، طبيعت و همة موجودات "آيات" خداوند رحمانند و دارای کرامت و ارزش . بنا بر بينش توحيدی انسان و طبيعت با هم زيست می کنند و بر انسان است که به طبيعت و پديده های هستی که همه آيات وجودند به ديدة
احترام بنگرد و با آنها بزيد . حقوق آنها را به رسميت بشناسد و بداند که رعايت حق طبيعت رعايت حق خود او و نوع بشر است .
از سوی ديگر جوامع گوناگون انسانی با جامعه شناسی های متفاوت امروزه درجات مختلفی از اهميت و ارزش حياتی محيط زيست را شناخته و به همين دليل جمعيت ها و نهادهايی با نام های گوناگون تشکيل داده و در جهت حفظ و توسعة محيط زيست کرة زمين می کوشند . اينها عموماً از زاوية رابطة انسان و محيط زيست به طبيعت نگريسته و آنرا پاس می دارند .
اما آن بينش تضاد بر اين اصل استوار است که انسان ميتواند به جهت دست يابی به اهداف "خود تعريف کرده" و بدون توجه به وجود و حقوق ساير موجودات هرچه خواست انجام دهد . در اين بينش البته حق حيات گياهان
ناديده گرفته ميشود و قطع درختان چندان مهم به نظر نمی رسد و حداکثر اين است که با پرداخت هزينة پرورش آنها ، ميتوان آنها را بريد .

گياه اما ، موجودی زنده است ، نفس می کشد ، رشد می کند ، می زايد و می زيد و زندگی می بخشد . چنانکه می دانيم در خلقت نيز گياه پيش گام حضور انسان بوده است . اما انسان امروز خشن تر از گذشته به تخريب طبيعت و ازبين بردن درختان می پردازد . اگر انسان امروز پيش تر از درختان خلق شده بود "کرة ارض" را سرنوشتی ديگر بود .
به هر روی موجود زنده دارای حق حيات است . بخصوص درختان که حاوی و حامل حيات خود و هم" آدم ها " هستند . چگونه ميشود در شهری مانند تهران که دچار مشکل فزايندة آلودگی هواست و مردم ما بيش از جاهای ديگر نيازمند تنفس هوای پاک اند ، هوايی که درختان و گياهان ميتوانند برايمان فراهم کنند و در چنين فضايی وجود حتی يک درخت ارزش مضاعف دارد چنين اقدام عجيبی صورت گيرد و به حق حيات اين درختان هيچ توجهی نشود ؟! درحاليکه در سرزمين های ديگر برای اشياء و اجسام مانند "خشت و گل " حقوق اجتماعی و تاريخی قائلند و آنها را روايتگر و مبين تاريخ و ارزش های بشری می شمارند ، در سرزمين ما چنين بيرحمانه به جان درخت ها می افتند ! بيش از اين نمی گويم که آنها زنده بودند ، زندگی می کردند و به ما زندگی می بخشيدند . قلبم می فشرد هنگام يادآوری لحظاتی که اره ها به جان اين موجودات خوب خدا افتاده بودند و آنها مظلومانه فرياد می کشيدند ....
فرياد آنها را نشنيدی ؟! ...
و چه تقارن عجيبی در روزهای بزرگداشت حسين بن علی . به يادم آمد که حسين از محشر کربلا تا ابديت بر قله های دفاع از حق حيات ايستاده است و حقّا که : "درختان ايستاده می ميرند".