حمايت استادان الهيات تركيه از امامت زنان در خواندن خطبه و نماز جمعه، على دده بيگلو

خانم پروفسور دكتر بيضا بيلگين (Prof. Dr. Beyza Bilgin) از كادر علمى دانشكده الهيات دانشگاه آنكارا در حمايت از امامت زنان مىگويد:

""در زمان حضرت محمد خانمى براى امامت منصوب شده استּ اما بعدها فقهاى اسلامى مناسب نبودن امامت زنان را ادعا نموده اندּ سبب چيست؟ سبب اين است كه زنان همواره از تحصيل محروم بوده اند، و هميشه از حضور در خارج خانه و اجتماع منع شده اندּ و در نتيجه نداشتن تحصيل و صاحب حرفه اى نبودن، امامت زنان هم موضوعيت پيدا نكرده استּ

اما در عصر ما اداره امور دينى تركيه (ديانت ايشلرى باشخانليغى) كادرهاى زن را براى منصب معاونت مفتى منصوب مىكندּ معاونت مفتى مقامى است كه هم صلاحيت دارد امامى جماعت را بر عهده بگيرد وهم مىتواند خطبه بخواندּ اين مقام فوق امامت استּ

همانطور كه امروز زنان به وقت خواندن نماز در پشت قسمت پرده دار مساجد و يا بالكونها به صف مىايستند موقع برگزارى نماز جماعت به امامت يك زن نيز مردان مى توانند در همان قسمتهاى مسجد (پشت پرده و بالكون) صف بگيرندּ
----------------------------------

پس از برگزارى نماز جمعه در شهر نيويورك آمريكا به امامت خانم امينه ودود در تركيه نيز مسئله امامت زنان بار ديگر در مركز توجه آكادميسينها و رسانه هاى اين كشور قرار گرفته استּ يكى از تئولوگهاى ترك مدافع امامت زنان، خانم بيضا بيلگين استּ

پروفسور دكتر خانم بيضا بيلگين ( ٠١٩٣٥- )، نخستين آكادميسين ترك در عرصه دانش تربيت دينى در تركيه استּ وى همچنين اولين واعظ زن در تركيه مىباشد (١٩٦٠)ּ او رئيس بخش "تربيت معلم فرهنگ دينى و دانش اخلاق" و دپارتمان "تربيت دينى" دانشكده الهيات دانشگاه آنكارا استּ وى علاوه بر تركى مسلط به زبانهاى آلمانى انگليسى عربى و فارسى استּ بيضا بيلگين در داخل و خارج تركيه داراى دهها نوشته، مقاله، كتاب، مصاحبه، سخنرانى و كنفرانس به زبانهاى مختلف در باره موقعيت زنان در اسلام مىباشدּ او در مورد مسائل زنان در رابطه با دين اسلام تحقيق و در جهت رفع سنتهاى نادرست رايج در اين زمينه فعاليت مىكندּ او همچنين استاد درسى در سطح فوق ليسانس دانشكده امور زنان دانشگاه آنكارا بنام "زن در اديان" استּ از ديگر موضوعات مورد علاقه وى صلح بين المللى و تربيت بين فرهنگهاستּ وى كه تئولوگى (الهيات شناس) برجسته است در سال ٢٠٠٤ به سبب كوشش در زمينه گسترش ديالوگ بين اسلام و مسيحيت نشان لياقت دولت فدرال آلمان را دريافت نموده استּ

امامت زنان، صلاحديد پيغمبر

خانم پروفسور دكتر بيضا بيلگين (Prof. Dr. Beyza Bilgin) از كادر علمى دانشكده الهيات دانشگاه آنكارا و يكى از برجسته ترين اسلام شناسان متخصص در امور زنان در تركيه، در حمايت از امامت زنان چنين مىگويد: "حضرت محمد بانوى نومسلمان و لايقى به اسم امى ورقه را، براى امامت در مسجد يك محله منصوب كرده استּ عده اى ادعا نموده اند كه اين امام زن، منحصرا امامت افراد منسوب به خانواده پيغمبر را بر عهده داشته استּ در حاليكه مىدانيم اين امام زن، به امامت جماعت مسجدى كه اكثر نمازگزاران آن مرد بوده اند گمارده شده بودּ

اما در عالم اسلامى بعد از اين تدبير حضرت محمد، هرگز هيچ زنى به امامت جماعت منسوب نشده استּ چرا كه بعدها فقهاى اسلامى مناسب نبودن امامت زنان را ادعا نموده اندּ سبب چيست؟ سبب اين است كه در جوامع اسلامى زنان همواره از تحصيل محروم بوده و هميشه از حضور در اجتماع و خارج خانه منع مى شده اندּ و در نتيجه به سبب نداشتن تحصيل و صاحب حرفه اى نبودن، امامت زنان هم موضوعيت پيدا نكرده است"ּ

مردان مىتوانند در بالكنها و پشت پرده مساجد نماز بگذارندּ

پروفسور دكتر بيضا بيلگين مىگويد: ""از آنجائيكه به طور سنتى قسمت اعظم فضاى مساجد براى مردان اختصاص مىيابد، بعضى از مردان گمان مىكنند كه اگر زنى امامت جماعت را برعهده بگيرد، اقتدا كردن به او و صف بستن در پشت وى مسئله ساز خواهد بودּ آنها مىگويند اگر امام جماعت، زنى زيبا و جوان باشد، مردان اقتدا كرده به وى در پشت او، چگونه بر خود حاكم خواهند شد، آيا عبادت آنها باطل نخواهد گرديد؟ آنها تصور مىكنند كه در اين صورت، وضويشان فورا باطل خواهد شد""ּ

وى اضافه مىكند: ""اين كمبود و فقدان اعتماد به نفس در ميان بعضى از مردان چيست؟ اگر احتياجى به امام جماعت زن باشد، اين مردان هستند كه بايد تدبيرات لازمه را در نظر بگيرندּ مثلا جماعت نمازگزار مىتواند در دو سوى امام زن، به دو دسته چپ و راست تقسيم شود، ويا مىشود همانطور كه امروز زنان به وقت خواندن نماز در پشت قسمت پرده دار مساجد و يا بالكونها به صف مىايستند، موقع برگزارى نماز به امامت يك زن نيز، مردان در همان قسمتهاى مسجد صف بگيرند""ּ

اداره امور دينى تركيه، با نصب امامان زن، اين مساله را يكبار و براى هميشه حل نمودּ

وى اضافه مىكند: ""در حال حاضر در تركيه ديانت ايشلرى باشخانليغى (اداره امور دينى) داراى كادر معاونت مفتى از زنان است و بانوان را نيز براى منصب معاونت مفتى منصوب مىكندּ معاونت مفتى، مقامى است كه در صورت نبودن مفتى، صلاحيت خواندن خطبه ، دادن وعظ و بر عهده گرفتن امامت جماعت را داراستּ بنابراين معاونت مفتى، مقامى فوق امامت استּ اگر ديانت ايشلرى باشخانليغى، كه تنها مرجع صدور فتاواى فقهى است، زنان را به مقام مفتيگرى منصوب مىكند، اين بدين معنى است كه در تركيه و از جنبه فقهى اين مساله حل شده و پايان يافته است""ּ

سال پيش ديانت ايشلرى باشخانليغى (اداره امور دينى) تركيه، به منظور آگاه نمودن زنان با امور دينى و دادن دانشى صحيح به آنها، با اعمال اصلاحات و تغييراتى در قانون "امتحان، انتصاب، انتقال و ارتقاء حين انجام وظيفه" اداره امور دينى، راه مفتىگرى زنان در تركيه را گشودּ اين اصلاحات با رغبت فوق العاده زنان مواجه شدּ به طوريكه در نخستين آزمون براى انتخاب ١٠٠ واعظ زن، بيش از سه هزار داوطلب شركت نمودּ

شرايط مفتيان زن

طبق قانون جديد، داوطلبان زنان معاونت مفتي، موعظه گرى و مربيان كلاسهاى قران، بايد فارغ التحصيل رشته الهيات و يا دانشجوى سال آخر آن بوده باشندּ اين داوطلبان مىبايست در وهله اول پس از گذراندن دوره اى كه از طرف اداره امور دينى عرضه مىشود، امتحانى بنام (قادين ايستاژيئرليك يئته رلىليك سيناوى) را با موفقيت بگذرانندּ كسانى كه با موفقيت اين امتحان را گذرانده اند، بايد در امتحان ديگرى (قامو پئرسونئلى سئچمه سيناوى) شركت كرده و در رشته خود در ميان صد نفر نخست جايگرفته باشندּ براى تضمين كردن كيفيت بالاى معاونين مفتى و واعظين، از ميان صد نفر قبول شده، نخست ده تن داراى مدرك فوق ليسانس و پنج تن داراى مدرك دكترا منصوب مىشوندּ سپس ٨٥ نفر باقيمانده از ميان كسانى كه بالاترين پوئن را بدست آورده اند انتخاب مىشوندּ

بانوانى كه از اين مراحل با موفقيت عبور مىكنند در استانها (ايل) و شهرستانها (ايلچه) آغاز به خدمت مىكنندּ در استانهاي داراى جمعيت زياد ، ٢ واعظ همزمان منصوب مىشودּ تمام واعظين درطول خدمت خود مجبور به شركت در دوره هاى بازآموزى حين خدمت مىباشندּ براى معاونت مفتى در شهرهاى بزرگ، شرط داشتن مدرك فوق ليسانس و يا دكترى در رشته الهيات، براى همه بانوان داوطلب معاونت مفتىگرى الزامى استּ

هم اكنون در تركيه بيش از ٦٣ هزار امام جماعت و موذن زير نظر اداره امور دينى تركيه در مساجد اين كشور فعاليت دارند كه نزديك به ٢٠٠ تن از آنان زن مىباشندּ اين زنان مفتى و واعظ عمدتا در نواحى جنوب شرقى تركيه مشغول به خدمت هستندּ

مسلمانان تركيه بيشتر سنى و پيرو مذهب حنفى مىباشندּ اين مذهب به عنوان مذهبى كه داراى بيشترين تساهل در باره مسائل زنان در ميان مذاهب اسلامى است شناخته شده استּ نزديك به يك چهارم جمعيت تركيه را تركان علوى (قزلباشها و بكتاشىها) تشكيل مىدهند كه اساسا به شريعت و عبادات اسلامى مانند نماز و ּּּ اعتقادى ندارندּ برابرى زن و مرد در همه عرصه هاى اجتماعى و اعتقادى از خصوصيات جوامع علوى ترك استּ اقليت كرد (١٠ در صد جمعيت) ساكن در جنوب شرق اين كشور، پيرو مذهب شافعى است كه پس از تشيع امامى به عنوان سختگيرترين مذهب اسلامى در باره مسائل زنان شناخته شده استּ